okey terimleri sözlüğü

Okey terimleri, masada hızlı geçtiği için yeni oyuncuyu yorar. Bu sözlük, oyunmatik.net’teki klasik okey ve 101 okeyde geçen kavramları alfabetik olmayan, öğrenme sırasına göre açıklar; yerel varyantlarda değişebilen terimleri de belirtir.

Okey oyna →

Taşlarla ilgili terimler

Taş: Okeyde oynanan her parça. Bir takımda 106 taş bulunur: 104 renkli taş ve 2 sahte okey.
Istaka: Taşlarını sıraladığın ve gruplara ayırdığın tahta ya da ekrandaki raf. Taşlarını bu rafta renk ve sayıya göre yan yana dizersin.
Gösterge: El başında açılan, okeyi belirleyen taş. Sahte okey gösterge olamaz. Gösterge oyundan çekilmiştir; sen de rakipler de onu kullanamaz.
Okey: Göstergeyle aynı renkte, bir büyük sayılı taş (gösterge 13 ise 1). Joker görevi görür. Örnek: gösterge Mavi 4 ise okey Mavi 5’tir. Ayrıntı: gösterge ve okey hesabı.
Joker: Oyunda yalnızca okey taşı jokerdir; her taşın yerine geçebilir.
Sahte okey: Sayısı olmayan iki taştır; oyun başında okeyin yerine geçen, ama jokerlik özelliği olmayan normal bir taş hâline gelir. Okey Sarı 8 ise sahte okey de Sarı 8’dir. Bkz. sahte okey ve okey farkı.
Yığın / kapalı taşlar: Dağıtımdan artan, yüzü kapalı taşlar. Sıra sendeyken birini çekebilirsin. 101 okeyde dağıtımdan sonra yığında 20 taş kalır; bu yüzden el kısadır.
Atılan taş / yan: Önceki oyuncunun açık biraktığı son taş. Çekme sırasında yığın yerine bu taşı alabilirsin; buna “yandan almak” denir.

Gruplarla ilgili terimler

Seri: Aynı renkten ardışık, en az üç taş: Kırmızı 7-8-9. En çok 13 taş olabilir. Klasik okeyde 12-13-1 geçerli, 101 okeyde geçersizdir.
Per: Aynı sayıdan, farklı renklerde üç ya da dört taş: 5 Kırmızı, 5 Mavi, 5 Siyah. Kelime kullanımı masadan masaya değişebilir: bazı yerlerde ‘per’ her türlü grup için söylenir; Oyunmatik’te seriden ayrı olarak, aynı sayılı gruba per diyoruz.
Çift: Aynı renk ve sayıda iki taş: Mavi 12 + Mavi 12. Okey herhangi bir taşla çift olur. Ayrıntı: çift açma rehberi.
Grup: Seri, per ya da çift için genel ad.
Eksik taş: Bir grubu tamamlayacak taş. Kırmızı 4 ve Kırmızı 6 elindeyse eksik taş Kırmızı 5’tir; masada “5’i bekliyorum” denir.
İki yandan bekleme: Elindeki ikilinin iki ucundan da tamamlanabilmesi. Kırmızı 4-5 için hem 3 hem 6 işine yarar; bu yüzden tek bir sayıya bağlı bir beklemeden daha esnektir.

Oynayış terimleri

Çekmek: Sıran gelince yığından ya da yandan taş almak. Çektikten sonra ister istemez bir taş atarsın.
Atmak: Elindeki bir taşı kendi önüne açık biçimde bırakmak. Rakip bu taşı yandan alabilir; atma kararı bu yüzden bilgi verir.
Yandan almak: Önceki oyuncunun attığı taşı çekmek. 101 okeyde eli açmamış bir oyuncu, yandan aldığı taşla elini açmak zorundadır. Oyunmatik, açamayacağın taşı almana izin vermez.
Taşı geri bırakmak: 101 okeyde yandan alıp açamayacağını anlayan oyuncunun taşı yerine koyması. Hiçbir şey yapmadan, tur başına bir kez yapılabilir; aynı taşı aynı turda yeniden alamazsın.
Eli açmak: 101 okeyde ilk kez perleri masaya koymak: seri ve perlerin toplam puanı en az 101 olmalı ya da beş çift göstermelisin.
Çift açmak: Eli beş ya da daha çok çiftle açmak. Puan aranmaz, ama çift açan oyuncunun cezası iki katıdır.
İşlemek: Açtıktan sonra masadaki bir sere ya da pere taş eklemek. Bkz. işleme ve joker değişimi.
Joker değişimi: Masada okeyin durduğu yere gerçek taşı koyup okeyi almak. Jokerin yerine geçtiği taş kesin değilse (üç taşlı per) yapılamaz.
Bitirmek: Elindeki son taşı atarak eli kapatmak. Bitiş taşı seri ya da pere dahil olmaz; son taşı atarsın. 101 okeyde bitirmek için önce açmış olmalısın.

Puanla ilgili terimler

Ceza puanı: 101 okeyde el sonunda yazılan puan. Düşük olan iyidir.
Elden bitirmek: Eli açtığın turda aynı turda bitirmek, ama yalnızca kimse daha önce açmamışsa. Ceza çarpanı iki katına çıkar. Ayrıntı: eli ne zaman bitirmeli.
Okeyle bitirmek: Bitiş taşı olarak okeyi atmak. Kazananın puanı −202’ye iner ve rakiplerin cezası iki katına çıkar.
Okey cezası: 101 okeyde elinde kalan her okey 101 puan; bitiş dışında atılan her okey de 101 puan yazar.
Açmamış / açmış: Açmamış oyuncu el sonunda sabit 202 puan yer. Açmış oyuncu, elinde kalan taşların sayı toplamını yazar. Tam anlatım: 101 okey puan hesabı.
Berabere / deste bitti: Yığın tükenince el kazananı olmadan biter; herkese ceza yazılır, bonus ve çarpan yoktur.

Örnek: terimleri bir cümlede toplayalım

“Gösterge Sarı 7 geldi, okey Sarı 8. Elimde Kırmızı 11-12-13 (36), Mavi 8-9-10 (27), Sarı 4-5-6 (15) ve Kırmızı, Mavi, Sarı 7’den oluşan bir per (21) vardı: toplam 99, yani iki puan eksik. Önceki oyuncu Siyah 7’yi atınca yandan aldım; per dört taşa çıktı (28), toplam 106 oldu ve eli açtım.” Bu cümledeki her kavram yukarıdaki listeden bulunur ve kurallar sayfasında tek tek yazılıdır. Hesabı denemek için 101 okey puan hesaplayıcı aracını kullanabilirsin.

Daha bütünlüklü bir anlatım için önce okey nedir yazısına, kuralların tamamı için kurallar sayfasına göz at.

Oyunmatik arayüzünde karşına çıkacak ifadeler

Otomatik diz: Istakadaki taşları en çok taşı gruplayacak biçimde sıralayan düğme. Puanı etkilemez, yalnızca elini düzenler.
Otomatik aç: 101 okeyde yandan aldığın taşı kullanarak açabileceğin en iyi perleri bulup masaya koyar.
Taşı geri bırak: Yandan alıp açamayacağını fark ettiğinde, taşı kaynağına döndürür; ardından yığından çekmen gerekir.
Okey!: Klasik okeyde elini bitirdiğini bildiren düğme. 101 okeyde el, elinde kalan son taşı atınca biter.

Sık sorulan sorular

Okeyde “per” ile “seri” arasındaki fark nedir?

Seri aynı renkten ardışık sayılardır (Mavi 4-5-6); per aynı sayıdan farklı renklerdir (Mavi 4, Kırmızı 4, Siyah 4). Kimi yörelerde bu kelimeler farklı kullanılabilir; Oyunmatik bu ayrımı yukarıdaki gibi yapar.

Taşları dizmek (ıstakayı düzenlemek) puanı etkiler mi?

Hayır. Istakadaki sıra yalnızca senin görüşünü kolaylaştırır. Oyunmatik’te elini kendin dizebilir ya da otomatik dizme seçeneğini kullanabilirsin.

Okey ve joker aynı şey mi?

Evet. Bu oyunda joker, okey taşıdır. Sahte okey ise joker değildir.

Terimler yöreye göre değişir mi?

Evet. Aynı kavramın masadan masaya farklı adları olabilir. Bu sözlük oyunmatik.net’te uygulanan kuralları esas alır.