king terimleri sözlüğü
King oynarken karşına çıkan kelimeler hem kart oyunlarından hem de bu oyuna özgü ifadelerdendir: “seçici”, “ceza havuzu”, “kupa kırılması”, “yedirmek”, “boş renk”. Bu sözlük, Oyunmatik’teki King’de kullanılan terimleri kısa tanımlar ve örneklerle toplar. Terimlerin bir kısmı masadan masaya ve yöreden yöreye değişir; burada oyunun kurallarına dayanan, açık anlamlarını yazıyoruz. Kuralların kendisi için <a href="/king-kurallari/">King kuralları</a>, ilk kez oynuyorsan <a href="/king-nasil-oynanir/">King nasıl oynanır</a> yazısı uygundur.
Oyunun yapısıyla ilgili terimler
- Oyun (dağıtım)
- Bir dağıtımın tamamı: seçilen oyunun bütün elleri. “Kupa Almaz oyunu” ya da “5. oyun” gibi kullanılır. Oyunmatik’te bir maç 20 oyundan oluşur.
- El (hile)
- Bir oyunun içindeki 13 turdan her biri: dört oyuncu birer kart atar, en yüksek kartın sahibi kartları toplar. “Eli almak” ya da “eli kaybetmek” bu anlamda kullanılır.
- Seçici
- O dağıtımın oyununu seçen oyuncu. İlk seçici rastgele belirlenir, sonrakiler saat yönünde sırayla gelir. Seçici ilk eli de açar.
- Ceza oyunu
- Amacın belirli kartları ya da elleri almamak olduğu oyun: Kupa Almaz, El Almaz, Erkek Almaz, Kız Almaz, Rıfkı ve Son İki. Her biri ayrı bir puan birimine sahiptir.
- Koz oyunu
- Seçicinin bir koz rengi belirlediği ve eli almanın puan getirdiği oyun (+50 / el).
- Ceza havuzu
- Maç boyunca altı ceza tipinden her birinden ikişer oyunun bulunduğu ortak sayaç. Bir ceza oyunu seçilince havuzdan düşer; havuz boşaldığında kalan oyunlar koz olarak oynanır.
- Kısa maç
- Oyunmatik’teki tek maç türü: 20 oyun, kişi başı 3 ceza ve 2 koz.
- Zorunlu ceza (ilk dört oyun)
- Maçın ilk dört dağıtımında koz seçilemez; seçici yalnızca havuzdaki ceza oyunlarından birini seçer.
- Tekli / Eşli
- Tekli: herkes kendi hesabına oynar. Eşli: karşı karşıya oturanlar takım olur ve puanlar takıma toplanır.
- Ortak sıra
- Maç sonunda eşit puana sahip oyuncuların aynı sırada gösterilmesi; ek oyun oynanmaz.
Kartlar ve renkler
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Kupa (♥) | Kırmızı kalp. Kupa Almaz ve Rıfkı’da cezalı renktir. |
| Maça (♠) | Siyah, uçlu yaprak. Koz seçimi açısından renkler arasında bir üstünlük yoktur. |
| Karo (♦) | Kırmızı baklava. |
| Sinek (♣) | Siyah yonca. |
| As (A), Papaz (K), Kız (Q), Vale (J) | Resimli ve en yüksek dört kart. Sıralama A, K, Q, J, 10, 9 ... 2. |
| Erkek | Erkek Almaz’da cezalı olan papaz ve valeler (8 kart). |
| Kız | Kız Almaz’da cezalı olan dört Q. |
| Rıfkı | Kupa papazı (K♥) ya da onu cezalı kart sayan oyun. |
Oynama terimleri
- Açmak
- Bir ele ilk kartı atmak. Eli alan oyuncu bir sonraki eli açar; seçici ilk eli açar.
- Renge uymak
- Açılan renkten bir kart atmak. Elinde o renk varsa uymak zorunludur.
- Kesmek
- Rengin yokken koz oyununda koz atmak. Koz oyununda elinde koz varsa kesmek zorunludur; ceza oyunlarında koz olmadığı için kesme de yoktur.
- Yükseltme (yükseltmek)
- Masadaki en yüksek kartı geçecek bir kart atmak. Ceza oyunlarında zorunlu değildir; koz oyununda yalnızca koz için zorunludur: masadaki en yüksek kozu geçebiliyorsan geçmelisin.
- Kupa kırılması
- Kupa Almaz ve Rıfkı’da, biri kupa attıktan sonra kupa ile açmanın serbest hale gelmesi. Kırılmadan kupa açılamaz; elinde yalnızca kupa kalan oyuncu istisnadır.
- Kozla açış şartı
- Koz oyununda kozla açmak için koz A’sı ya da K’sının elde olması. Yoksa koz dışı bir kartla açılır.
- Erken bitiş
- Kupa, Erkek, Kız ve Rıfkı oyunlarının tüm cezalı kartlar alınınca, o elin sonunda bitmesi; kalan kartlar oynanmaz.
Strateji terimleri
- Almak (cezayı almak)
- Cezalı kartları içeren eli kazanmak. “Kızı almak” kızı kazandığın elle toplamak demektir.
- Yedirmek
- Cezalı kartını, eli başkasının alacağı bir ele atmak.
- Atık (atmak)
- Rengin yokken elinden bir kart bırakmak. Ceza oyunlarında elindeki en tehlikeli kartı atmak, atığın temel kullanımıdır.
- Boş renk
- Elinde hiç kartı kalmayan renk. Boş renk, o renk açıldığında istediğin kartı atabilmen demektir.
- Kısa renk / uzun renk
- Elinde az ya da çok kartın bulunduğu renk. Kısa renk erken boşalır; uzun renk, açıldığında uymak zorunda kaldığın renktir.
- Koruma
- Cezalı kartının aynı renkteki küçük kartları. Rengin açıldığında küçük kartlarınla uyup cezalı kartını saklayabilirsin.
- Kozları çekmek
- Yüksek kozlarla koz açıp rakiplerin kozlarını tüketmek.
- Garanti el
- Başka kart onu geçemeyeceği için kesin alacağın el: örneğin tüm yüksek kartlar çıktığında elindeki en yüksek kart.
- Kart sayma
- Çıkan kartları, hangi renklerin kimde bittiğini takip etme. Her oyunda işe yarar ve ceza oyunlarında cezalı kartların nerede olduğunu çıkarmaya yardım eder.
Bu terimlerin kullanımı yöreye ve masaya göre değişebilir: bazı masalar “yedirmek” yerine başka kelimeler kullanır, bazıları puanlama ve havuz kuralını farklı tutar. Oyunmatik’te geçerli olan puanlama ve kurallar yukarıdaki sayfalarda yazılıdır; puan hesabı için King puan hesaplayıcı, oyun içi strateji için King taktikleri yazısına bak.
Kısa yazım ve semboller
Rehberlerimizde kartları kısa yazarız: kart değeri ve renk simgesi yan yana (♠Q maça kızı, ♥K kupa papazı, ♦10 karo onlusu, ♣J sinek valesi). Sayı kartları kendi rakamıyla yazılır. “Seçici ♠A açar” cümlesi, seçicinin ilk eli maça asıyla açtığı anlamına gelir. Oturma yönünü ise Güney, Batı, Kuzey ve Doğu olarak adlandırırız; sıra Güney’den başlayıp saat yönünde Batı, Kuzey, Doğu şeklinde ilerler. Bu adlandırma yalnızca anlatımı kolaylaştırır; oyundaki koltukların fiziksel bir karşılığı yoktur.
Hangi oyun için hangi terim?
| Oyun | Önemli terimler | Rehber |
|---|---|---|
| Kupa Almaz | kupa kırılması, yedirmek, erken bitiş | Kupa Almaz stratejisi |
| El Almaz | yükseltme, kısa renk, boş renk | El Almaz stratejisi |
| Erkek Almaz | koruma, atık, erken bitiş | Erkek Almaz stratejisi |
| Kız Almaz | koruma, yedirmek | Kız Almaz stratejisi |
| Rıfkı | kupa kırılması, K♥, boş renk | Rıfkı stratejisi |
| Son İki | 12. el, 13. el, küçük kart | Son İki stratejisi |
| Koz | kesmek, kozları çekmek, A ya da K şartı | Koz stratejisi |
Sık sorulan sorular
“Oyun” ile “el” aynı şey mi?
Hayır. Oyun bir dağıtımın tamamıdır (13 el, bazı ceza oyunlarında daha az); el onun içindeki tek bir turdur.
“Kırmak” ve “kesmek” aynı anlama mı gelir?
Hayır. Kupa kırılması, kupa renginin açılabilir hale gelmesidir; kesmek ise koz oyununda rengin yokken koz atmaktır.
King’de “koz yok” seçeneği var mı?
Oyunmatik’te yok. Koz oyununda mutlaka bir koz rengi seçilir.
Yeni başlayanlar hangi terimleri önce öğrenmeli?
Seçici, ceza oyunu, koz, renge uymak, kesmek ve kupa kırılması: bunlarla oyunun yapısını rahatça anlarsın.