Tavlada pip sayma ve yarış hesabı
Pip sayısı, bir oyuncunun taşlarını bitişe getirmek için gereken toplam zar noktasıdır; başlangıçta her iki oyuncuda 167’dir. Temas bittiğinde kimin önde olduğunu, katlayıp katlamayacağını ve rakibin katlamasını kabul edip etmeyeceğini bu sayı söyler.
Pip nasıl sayılır?
Her taşın değeri, bulunduğu noktanın numarasıdır (kendi bakış açından). 24. noktadaki taş 24, 6. noktadaki taş 6 pip’tir. Kırıkta bekleyen taş 25 sayılır; çünkü en uzak noktadan, yani 25’ten girmesi gerekir. Toplanmış taşlar 0’dır. Tüm taşların değerini toplarsan pip sayını bulursun.
Başlangıç dizilimi: 24’te 2 taş (48), 13’te 5 (65), 8’de 3 (24), 6’da 5 (30) = 167. Bu rakamı bir kez doğrulaman iyi bir alıştırmadır. Her hamle, oynadığın zar kadar pip düşürür; yani 6-1 açılışından sonra sayın 167 − 7 = 160 olur. Çift zarlar dört kez sayılır: 5-5 oynarsan 20 pip düşer.
Hızlı sayma yöntemi
- Aynı noktadaki taşları çarp: 8. noktada 3 taş = 3 × 8 = 24.
- Noktaları büyükten küçüğe tara, ara toplamı sesli söyle: ‘13, 26, 50, 64, 80…’
- Rakibin sayısını bulmak için tahtayı onun gözüyle oku: onun n. noktasındaki taşı n pip’tir. Senin 4. noktandaki rakip taşı, rakibin 21. noktasındadır ve 21 pip sayılır.
- Hatayı yakalamak için taş sayını da kontrol et: toplam 15 olmalı (toplananlar ve kırıktakiler dahil).
Elle saymayı sevmeyenler için tavla pip sayıcı aracı aynı hesabı otomatik yapar. Oyunun kendisi de kayıt tutarken taşları aynı numaralamayla yazar; bkz. notasyon rehberi.
Sıra bonusu: sıra kimdeyse yaklaşık yarım zar
Bir atışın ortalama değeri yaklaşık 8,17 pip’tir (çiftler dahil: 30 farklı atış × 7 pip, 6 çift × 14 pip ortalama; toplam bölü 36). Sırası olan oyuncu, rakibinin henüz oynamadığı bir hamleye sahiptir. Pratikte sırası olan oyuncuya yaklaşık 4 pip değer biçilir; yani sayın 4 pip geride olsa da sıra sendeyse eşitsin.
Çalışılmış örnek 1: kim önde?
Temas bitti; iki taraf da yalnızca yarışıyor. Sıra sende.
| Sen (105 pip) | Rakip (97 pip) |
|---|---|
| 13: 1 taş = 13 11: 1 = 11 9: 2 = 18 8: 2 = 16 7: 2 = 14 6: 3 = 18 5: 2 = 10 3: 1 = 3 2: 1 = 2 | 11: 1 taş = 11 10: 1 = 10 9: 2 = 18 8: 1 = 8 7: 2 = 14 6: 3 = 18 5: 2 = 10 4: 1 = 4 3: 1 = 3 1: 1 = 1 |
Toplamlar: senin 13 + 11 + 18 + 16 + 14 + 18 + 10 + 3 + 2 = 105; rakibin 11 + 10 + 18 + 8 + 14 + 18 + 10 + 4 + 3 + 1 = 97. Fark 8 pip rakip lehine. Ama sıra sende: 8 − 4 = 4 pip kadar geride sayılırsın, yani dar bir farkla geridesin ve oyun hâlâ açık. Bu pozisyonda katlamak için erken: gerideysen küp vermezsin. Sıra rakibe geçince farkı yeniden hesapla.
Katlama için %8-9-12 kuralı
Uzun yarışlarda (her iki taraf için yaklaşık 60-70 pip’ten fazla) pratik bir kural kullanılır. Sırası olan oyuncu önde ise, kendi pip sayısına göre farkı yüzde olarak hesapla:
- %8 ya da daha fazla önde: katlamayı düşün.
- %9 ya da daha fazla: küp rakipteyse yeniden katlama zamanı.
- %12 ya da daha fazla: rakip katlamayı geri çevirmeli (pas).
Bu bir yaklaşıktır; kısa yarışlarda taş sayısı, boşluklar ve zar uyumsuzlukları sonucu değiştirir. Yine de kaba bir pusula olarak çok işe yarar.
Çalışılmış örnek 2: katla mı, kabul mü?
Sıra sende. Senin sayın 100, rakibinki 110. Fark 10, yani senin sayına göre %10. %8’i geçtiğin için katlamak mantıklı; %12’nin altında olduğundan rakip genellikle kabul eder. Sayını 80’e, rakibinkini 90’a çekersen fark yine 10 pip, ama bu sefer yüzde 12,5 olur: kural katlanan oyuncuya pas demeyi önerir. Neden? Çünkü sayılar küçüldükçe aynı fark daha büyük bir yüzde olur ve kalan el sayısı azaldığı için geride olan taraf toparlanamaz.
Yarışta zarlar tam kullanılmaz
Pip sayısı mükemmel bir ölçü gibi görünse de toplamada fazla zar boşa gider. 15 taşı toplamak için en az 8 el gerekir (çift atmadıkça, her el en çok 2 taş çıkarır). Taşların hangi noktalarda durduğu da önemlidir; taş toplama rehberinde aynı pip değerinde ama farklı dağılımların neden farklı sürdüğünü örneklerle görürsün. Yarışta kafa karıştığında şunu yap: taşları 6, 5, 4 noktalarında boşluksuz ve sıkıştırma olmadan ev bölgesine toparla.
Sayıyı ne zaman kullanma?
Hâlâ temas varsa (taşlar birbirini vurabiliyorsa), pip sayısı tek başına karar vermez. Geride olan taraf vurma ihtimali, duvar ya da kırık taşla şans yaratır. Yarış olmayan durumlarda vurma ve kırılma ile kapı kurma yazıları daha doğru araçlardır. Küp kararlarını ayrıca katlama küpü stratejisi rehberinde bulabilirsin; kuralların kendisi tavla kuralları, deneme alanı tavla oyna.
Pip kaybı ve vurulma: sayını nasıl etkiler?
Her vuruş, sayını ve rakibinin sayısını değiştirir. Vurulan taş bulunduğu noktadan 25’e geri gittiği için, kaybedilen pip o noktanın senin numaranla “25 eksi n”sidir. Örneğin 13. noktandaki taşın vurulursa 12 pip kaybedersin (13 yerine 25 sayılır); 6. noktandaki taş vurulursa 19 pip. Rakip senin 5. noktanda vurulursa yalnızca 5 pip kaybeder. Bu yüzden vuruşlu pozisyonlarda pip sayısı kararı vermez; önce vuruş ihtimalleri hesaplanır, pip ancak temas bittiğinde belirleyici olur.
Sık sorulan sorular
Bar’daki taş neden 25 pip?
Kırık taşın girdikten sonra 24. noktadan yola devam edeceğini düşün: giriş zarı da hareket sayıldığından başlangıç noktası 25’tir. Bu yüzden kırılan her taş, bulunduğu noktanın numarası kadar pip kaybettirir.
Pip sayısı eşitse kim öndedir?
Sırası olan. Yaklaşık 4 pip’lik bir avantaj sağlar. Yine de katlama için yeterli değildir.
Başlangıçta pip sayısı neden 167?
24 × 2 + 13 × 5 + 8 × 3 + 6 × 5 = 48 + 65 + 24 + 30 = 167. İki oyuncu da aynı dizilimle başladığı için eşit başlar.
Küçük yarışlarda kurala güvenebilir miyim?
Hayır. Toplamadaki zar uyumsuzluğu ve taş sayısı sonucu değiştirir. Ayrıntılı örnekler toplama yazısında.