Tavlada vurma ve kırılma kararları

Rakibin tek taşını vurmak cazip görünür ama her vuruş bedelsiz değildir: arkada bıraktığın tek taş karşı vuruşa açık kalabilir. Karar; vuruş ihtimali, kazanılan pip, rakibin kırıktan girme zorluğu ve senin ev bölgenin gücüne bağlıdır.

Tavla oyna →

Önce vurulma ihtimalini bil

Tek taşın rakip taşından d pip uzaktaysa, rakip onu bir atışta vurabilir mi? Ara noktalar açıksa şu tablo geçerlidir (36 olası atıştan kaçında vurulur):

Bu rakamlar tamamen açık bir yolda geçerlidir. Aradaki noktalardan biri senin kapınsa ilgili atış çalışmaz ve tehlike azalır. Örneğin tek taşın 5. noktada, rakip taşı 1. noktandaysa uzaklık 4’tür; ama 2. ve 4. noktalar kapalıysa 3-1 atışı, 3. nokta kapalıysa 2-2 atışı engellenir. Her tek taş bırakışta bu tabloya bak: 6’dan yakın mesafeler yüksek, 7’den uzak mesafeler düşük tehlikedir.

Vuruşun kazancı: noktanın sayısı kadar pip

Rakibin bir taşını vurduğunda kaybettirdiğin pip, vurduğun noktanın senin numaranla aynıdır. Çünkü o taş yolun başına, 25’e geri döner. Örnekler:

• Kendi 5. noktanda vurursan rakip yalnızca 5 pip kaybeder.
• Kendi 7. noktanda vurursan 7 pip.
• Senin 20. noktanda (rakibin 5’i) vurursan 20 pip.

Tersi de geçerlidir: senin taşın kendi n. noktandayken vurulursa 25 − n pip kaybedersin. 5. noktandaki tek taş vurulursa 20 pip, 20. noktandaki 5 pip kaybedersin. Bunun sonucu: kendi ev bölgende tek taşla vurmak az pip kazandırır ama çok pip riski taşır; rakibin tarafında vurmak ise çok pip kazandırır ve az pip riski taşır. Ev bölgesinde gevşek vurmanın gerekçesi pip değil, tempodur: rakip kırığa girer, o hamlede hiçbir plan yapamaz.

Giriş zorluğu: kapalı nokta sayısı

Vurduğun taş kırığa gider ve senin ev bölgene girmek zorundadır. Ev bölgendeki kapalı nokta sayısı arttıkça girmesi zorlaşır:

İki kapalı nokta rakibi ciddi biçimde yavaşlatmaz; dört kapalı noktada ise her iki turdan birinde taşın dışarıda kalır. Vurma kararını bu tabloyla birlikte ver.

Üç tür vuruş

1. Kapıyla vuruş (point on a blot)

Vurduğun noktaya ikinci bir taş da koyarsın. Örnek: 6-1 ile 13/7*, 8/7. Hem vurduğun noktada tek taş bırakmazsın hem bar noktasını kurarsın. Mümkünse hep en iyisidir.

2. Gevşek vuruş (hit loose)

Vurursun ama o noktada tek taşın kalır. Rakip girip aynı noktaya inerse seni geri vurur. Rakibin kırıktan girip senin tek taşını vurma ihtimalini şöyle hesaplarsın: kırık taş d zarıyla senin d numaralı noktana girer. 5. noktana yapılan gevşek vuruşta 5 gelen her atış zaten vurur (11/36); rakibin başka arka taşı da ev bölgendeyse onunla yapılan hamleler de eklenir, aşağıdaki örnekte toplam 21/36 olur. Karşılığında rakip 5 pip kaybeder, sen riske 20 pip koyarsın. Bu yüzden ev bölgende gevşek vuruş çoğunlukla ancak rakibin tahtası güçlü değilse ya da tempo kritikse yapılır.

3. Çıkış vuruşu (hit and pass)

Vururken aynı hamlede taşı rakip tarafında güvenli yere taşırsın. Hem pip kazanır hem tek taş bırakmazsın.

Çalışılmış örnek: vurmalı mıyım?

Oyun başı dizilimindesin: 24’te 2, 13’te 5, 8’de 3, 6’da 5. Rakip açılışta arka taşlarından birini ilerletti (kendi numarasıyla 24/20): şimdi senin 5. noktanda tek taşı, 1. noktanda da bir tek taşı var. 5-3 attın. İki ana seçeneğin var:

1. A – Vur: 8/5*, 13/8. 5. noktadaki rakip taşını kırarsın (3 ile 8’den 5’e), 5 ile 13’ten 8’e bir taş getirerek 8. noktayı üç taşta tutarsın. 5. noktanda tek taşın kalır.
2. B – Vurma: 13/8, 13/10. Güvenli oynarsın ama rakip taşı 5. noktanda kalır ve oradan kendi çapasını kurma ihtimali doğar.

A seçeneğinin hesabı: rakip kırıkta, 5. nokta tek taşın ve rakibin diğer arka taşı senin 1. noktanda. Oyunun kural motoruyla tüm 36 atışı deneyince şu 21 atış karşı vuruş yaptırıyor: içinde 5 olan her atış (11), 4-1, 3-2, 4-2, 4-3 (her biri 2 yol) ve 4-4, 2-2. Yani 21/36, yaklaşık %58. Karşı vuruş gelirse senin taşın 20 pip kaybeder; sen vurduğunda rakip yalnızca 5 pip kaybetmişti. Buna rağmen çoğu deneyimli oyuncu bu pozisyonda vurur, çünkü: rakip kırıktaki taşı sokmak zorunda kalıp bir yarım hamlesini kaybeder, 5. noktayı kapmasını engellersin ve 21/36 gelmeyen 15/36’da sen 5. noktayı kapatıp çok güçlü bir pozisyona geçersin. Sonuç yine de zara ve maç durumuna bağlıdır; mesela maçın son oyununda önde olan oyuncu B’yi seçebilir.

Aynı atışta kapıyla vurma olsaydı (ör. 3-1 ile 8/5*, 6/5) risk sıfıra yakın olurdu. Bu fark, kapıyla vuruşu neden her zaman ilk seçenek yaptığını gösterir.

Vurmaktan kaçınılan durumlar

• Vurmak seni iki ya da daha fazla tek taşla bırakıyorsa ve rakibin tahtası güçlüyse (dört ya da daha fazla kapalı nokta) karşı vuruş çok pahalıdır.
• Yarışta öndeysen ve rakip temassız bir yarışa girmeyi zaten kabul ediyorsa vurmak seni gereksiz riske sokar.
• Vuracağın taşın değeri azsa (senin 1. ya da 2. noktanda) ve kendi kapını bozmak zorundaysan.

İlgili rehberler

Vuruş kararını anlamak için önce pip sayma mantığına, sonra kapı ve duvar planına bak. Başlangıç hamleleri zar açılışları sayfasında. Hataları görmek için yeni başlayanların hataları yazısı kısa bir kontrol listesi sunar. Denemek için tavla oyna; kurallar için tavla kuralları.

Sık sorulan sorular

Rakibin tek taşını görürsem hep vurmalı mıyım?

Hayır. Vuruşun getirdiği pip, tempo ve karşı vuruş riskini karşılaştır. Güvenli ve kapıyla yapılan vuruşlar neredeyse her zaman iyidir; riskli gevşek vuruşlar duruma göre değerlendirilir.

Vurulmaktan korkarak hiç tek taş bırakmasam?

Çok pasif oynamak, kapı kurma fırsatlarını kaçırır. Bazen küçük bir riske girmek, 5. noktayı ya da bar noktasını kurmak için gerekir. Önemli olan riski ölçmektir.

Kırığa giren taşı hemen yeniden vurabilir miyim?

Evet. Rakibin taşı senin ev bölgende tek başına durursa yeniden vurabilirsin. Buna ‘ikinci vuruş’ ya da blitz denir; rakip girmekte zorlanıyorsa çok güçlü bir plandır.

Tavla oyna →

İlgili sayfalar